محله‌هاى تهران ديه تهران پيش از آن كه به دور آن حصار كشيده شود ، دوازده‌محله داشت كه متأسفانه نام و موقعيت دقيق آنها را نمىدانيم . ولى شايد بتوان گفت كه محله‌هايى چون عودلاجان ، چال حصار و سنگلج ازجمله محله‌هاى كهن باشند . سام ميرزا پسر شاه اسماعيل صفوى در كتاب تحفه سامى ، در دو مورد از محله‌اى به نام « ساران » ياد مىكند و آن را محلتى از قصبهء تهران مىداند . « 1 » اين دو مورد يكى در بيان احوال افضل سارانى تهرانى و ديگرى دربارهء مولانا و صلى تهرانى رازى است . ولى آنچه مسلم است تهران از زمانى كه داراى برج و بارو شد يعنى از زمان سلطنت شاه تهماسب داراى چهار محلهء اصلى به نامهاى عودلاجان ، سنگلج ، بازار و چاله ميدان بوده است كه هريك از اين محله‌ها نيز با گذشت زمان ، داراى محله‌هايى كوچكتر شده‌اند محله‌هاى سرچشمه ، پامنار ، شيرازىها ، ارامنه ، يهوديان ، حياط شاهى ، قاطرچىها ، تركمن‌ها ، سرقبرآقا ، دروازهء نو ، باغ خسروخان ، قمىها ، باغ امين ، باغ پسته‌بيك و محلهء عربها ازجمله محله‌هاى كوچكتر تهران قديم هستند . محلهء عربها آغا محمد خان قاجار كه پس از درگذشت كريمخان زند از شيراز فرار كرده به تهران آمده بود ، توانست همدستانى براى خود دست و پا كند كه ازجملهء آنها اعرابى بودند كه نادر شاه آنها را از فارس كوچانده و در ورامين ساكن كرده بود . بعدها پس از به تخت نشستن آغا محمد خان ، سرجنبانان اين طايفه به امر وى ، محلهء عربها را در تهران ساختند . « 2 »

--> ( 1 ) . تهران در گذشته و حال ، ص 137 ، به نقل از تحفهء سامى ، ص 162 و نيز باغ مسكونى يا تهران قديم از پيدايش تا عهد صفوى ، در كتاب تهران پايتخت دويست ساله ، ص 31 ، يادداشت 43 . ( 2 ) . شرح زندگانى من ، عبد اللّه مستوفى ، ج 1 ، ص 6 .